Rechten van Sollicitanten en Privacy in Nederland

Als je solliciteert op een baan in Nederland, heb je wettelijk beschermde rechten — ook als je nog geen arbeidsrelatie hebt met de werkgever. De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), ook bekend als GDPR, de Wet gelijke behandeling en het Burgerlijk Wetboek bieden samen een robuust kader dat jou als sollicitant beschermt. In dit artikel leggen we uit welke rechten je hebt, wat een werkgever wel en niet mag vragen, en wat je kunt doen als je rechten worden geschonden.

De AVG en het sollicitatieproces

De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) — in het Engels de General Data Protection Regulation (GDPR) — is Europese wetgeving die de verwerking van persoonsgegevens regelt. Voor sollicitaties betekent dit: alle informatie die je deelt (CV, brief, rijbewijs, diploma's) zijn persoonsgegevens die de werkgever alleen mag gebruiken voor het doel waarvoor ze zijn verstrekt: het beoordelen van jouw kandidatuur.

• Bewaartermijn: een werkgever mag afgewezen sollicitaties maximaal 4 weken bewaren na afronding van de procedure, tenzij jij toestemming geeft voor langere bewaring (voor de talentpool)
• Doelbinding: jouw gegevens mogen niet worden gebruikt voor andere doeleinden dan de sollicitatieprocedure
• Inzagerecht: je hebt het recht je eigen persoonsgegevens in te zien die de werkgever van jou heeft
• Recht op verwijdering: je kunt verzoeken je gegevens te verwijderen na afwijzing
• Gegevensbeveiliging: de werkgever is verplicht je gegevens adequaat te beveiligen

Wat mag een werkgever vragen bij sollicitatie?

Niet alles wat een werkgever wil weten, mag hij ook vragen. De wet stelt grenzen aan de informatie die tijdens een sollicitatiegesprek mag worden gevraagd. Het algemene principe: vragen zijn alleen toegestaan als ze noodzakelijk zijn voor de beoordeling van de geschiktheid voor de functie.

Het discriminatieverbod bij werving en selectie

In Nederland is discriminatie bij werving en selectie verboden op grond van de Wet gelijke behandeling op grond van ras, de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen, de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte en de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB). Dit betekent dat werkgevers geen onderscheid mogen maken op basis van:

• Ras, nationaliteit of etnische afkomst
• Geslacht of genderidentiteit
• Religie of levensbeschouwing
• Politieke overtuiging
• Seksuele geaardheid
• Burgerlijke staat
• Handicap of chronische ziekte
• Leeftijd (Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid — WGBL)

VOG en pre-employment screening: wat mag?

Een werkgever mag een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) vragen als dit voor de functie gerechtvaardigd is — met name bij functies in de zorg, onderwijs, financiële sector of bij kwetsbare doelgroepen. De VOG-screening toont alleen justitiële antecedenten die relevant zijn voor de betreffende functie. Niet elke werkgever mag zomaar een VOG vragen — er moet een legitiem belang zijn.

Klacht indienen bij discriminatie of privacyschending

Als je denkt dat je rechten als sollicitant zijn geschonden, zijn er verschillende mogelijkheden om actie te ondernemen. Bij discriminatie kun je een klacht indienen bij het College voor de Rechten van de Mens. Bij een privacyschending kun je een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). In beide gevallen is juridisch advies aan te raden — je kunt een eerste advies inwinnen bij het Juridisch Loket.

Geheimhouding van je sollicitatie

Als je solliciteert terwijl je nog in dienst bent bij een andere werkgever, heb je het recht dit vertrouwelijk te houden. Je huidige werkgever heeft geen recht te weten dat je solliciteert. Werkgevers waar je solliciteert mogen je huidige werkgever ook niet contacteren zonder jouw toestemming. Een uitzondering is als de werkgever expliciet om toestemming vraagt voor referentiecontrole bij de huidige werkgever — maar jij beslist of je die toestemming geeft.